Pen-en-papiercode

De Pen-en-Papiercodes of Handcijfers zijn redelijk eenvoudige codes die met pen en papier zijn te ontcijferen.

Om de codes te kunnen lezen hebben de verzender en ontvanger dezelfde ‘sleutel’ nodig. De sleutel is in dit geval een 'sleutelwoord' dat bekend is bij alle betrokkenen en verborgen moet blijven voor personen buiten de vertrouwelingen.

Termen

In de cryptografie ('de kunde van' het verborgen schrift) noemt men het versleutelen van een bericht, encryptie en een gecodeerd bericht wordt ook cijfertekst genoemd dat dient te worden ontcijfert om in klare tekst (leesbare tekst) omgezet te worden.

• Cryptografie = latijn voor ‘crypto’, verborgen en ‘grafie’, schrijven.
• Klare Tekst = oorspronkelijke leesbare bericht
• Cijfer of Code = methode van versleutelen of vercijferen
• Cijfertekst = onleesbaar gecodeerde bericht
• Versleutelen (Encrypt) = klare tekst omzetten naar een cijfertekst
• Ontcijferen (Decrypt) = cijfertekst terug zetten naar klare tekst
• Sleutel / sleutelwoord = deel van de oplossing

Klassieke pen-en-papiercodes

Slechts enkele van de klassieke pen-en-papiercodes zijn;

• Rot13 is een van de Caesarcijfers en een van de oudste bekende cijfers uit de tijd van Julius Caesar.
• De Vigenèrecode is een zo gehete ‘polyalfabetisch’ cijfer waarbij door middel van een tabel met meerdere alfabetten (een tabula recta) de oorspronkelijke letters worden vervangen. (poly betekent meerdere)
• Autoclavecijfer, een variatie op de Vigenèrecode waarbij de oorspronkelijke tekst een deel van de sleutel vormt.
• Transpositiecijfer, waarbij het sleutelwoord de volgorde van de kolommen in een tabel vormt.
• Dubbele-transpositiecijfer, dezelfde methode als het transpositiecijfer maar met een tweede sleutelwoord en een extra versleuteling.
• Het Straddling checkerboard of spreidend schaakbord maakt gebruik van een tabel van 10 kolommen en 3 regels. De het gecodeerde bericht bestaat uit de cijferreeks (1 t/m 9 + 0)

Bronnen en referenties