Scoutingbladen tijdens de Tweede Wereldoorlog
Tijdens de Tweede Wereldoorlog verschenen diverse Scoutingbladen, die door Scoutinggroepen, die ondergronds doorgingen, illegaal werden gemaakt, gedrukt en verspreid. Scouting en alles wat daarmee samenhing was vanaf 2 april 1941 verboden.
Aanleiding[bewerken]
Na de Duitse inval in mei 1940 werd eerst het openbaar optreden en het maken van propaganda door Scouting verboden en op 2 april 1941 werd Scouting door de Duitse bezetter verboden. De groepen werden ontbonden, hun gebouwen en materiaal werd geconfisqueerd en activiteiten waren niet langer toegestaan. Bij verschillende groepen bleven verkenners, voortrekkers en leiders elkaar illegaal ontmoeten. Om contact te houden gaven sommige groepen ook illegaal een blad uit. Een deel van de inhoud bestond uit informatie over de oorlog, bv van Radio Oranje, maar er werd ook informatie over Scouting opgenomen. Vaak werden schuilnamen gebruikt om de auteurs aan te duiden. Van en voor scouts bestemd waren onder andere de neutrale Vrije Jacht, de Yell, de katholieke Scout-Post, Verkenner en De Magneet[1].
Vrije Jacht[bewerken]

Ton Koot was vanaf het moment dat Scouting verboden werd, de uitgever van Vrije Jacht; een illegaal orgaan voor voortrekkers, leiders en oud-padvinders in Amsterdam. Hiermee probeerde hij het contact tussen de scouts te bewaren. Onder het motto: eens padvinder - altijd padvinder, werden in 37 nummers onafgebroken waarschuwingen, raadgevingen en inlichtingen gegeven. In 1944 werd Koot als eindredacteur betrokken bij het ondergrondse bulletin van Vrij Nederland, vn-Nieuws. Hij kon daarbij gebruik maken van de berichten die hem van de gemeentelijke instanties bereikten. Als Gemeentelijk Inspecteur voor het Kunstbezit doorkruiste hij de binnenstad. Hij beschikte over een telefoon, waardoor hij in de gelegenheid was goede vaderlanders te waarschuwen voor razzia's en vorderingen van fietsen.
De Yell[bewerken]
In Geleen werkte de stam van de Christiaan de Wetgroep, met onder andere Hans Timmermans, Gerrit Hovestreydt, Wim Reijnders en Kees de Keijzer, ondergronds door. Zij gaven een illegaal krantje uit, De Yell, waarmee de nieuwsberichten van Radio Oranje, voorzien van lokaal commentaar, gedrukt en verspreid werden.
Scout-Post[bewerken]

Op 22 februari 1944 verscheen het eerste nummer van het illegale groepsblad Scout-Post van de ondergrondse Mgr. Hamergroep uit Nijmegen. Het kende een vrij grote oplage en er gingen ook exemplaren naar adressen buiten de stad. De redactie bestond uit Ton Milder, Frans Knipping en Jan Jong. Ook Gerard Milder hielp soms mee. Toon Knipping verzorgde de illustraties. Onder gevaarlijke omstandigheden en bij weinig verlichting typten en stencilden ze het blad, mede onder leiding van hopman Wim Bartels. Na het verschijnen van de eerste nummers werd de groep opgeschrikt met het bericht dat de hopman met onbekende reden gearresteerd was. De stamleden probeerden contact te houden door langs het raam van het politiebureau te lopen en zacht bekende melodieën te fluiten. Af en toe verscheen Wim dan voor het raam. Op 10 april kwam hij weer vrij. Mogelijk dat zijn arrestatie samenhing met het illegale blad. Er verschenen 7 nummers en de schrijvers en redactie gebruikten schuilnamen.
Op 25 oktober 1944, na de bevrijding van Nijmegen, maakten Gerard Knipping, Ton Milder en Theo Arends het bevrijdingsnummer van de Scout-Post. Samen met Jan Berns kwamen ze uiteindelijk pas op 5 november toe aan het stencilen en vouwen van 200 exemplaren. Een aantal exemplaren ging naar het Hotel Normandië aan het Keizer Karelplein, waar een Scoutclub voor de geallieerden gevestigd was.
De Verkenner[bewerken]

De Verkenner was een lijfblad voor verkenners die trouw bleven! Het werd vanaf 1 mei 1944 tot en met 1 december 1944 negen keer uitgegeven voor Katholieke Verkenners en had de vorm van een miniatuurbrochure. Het verscheen maandelijks in een oplage van 500 tot 1000 exemplaren. De inhoud bestond voornamelijk uit algemene en opinieartikelen. Het blad werd al snel verspreid van Maastricht tot Leeuwarden en Schiedam. Lezers werden opgeroepen om het blad, nadat het gelezen was, door te geven aan andere scouts. In Maastricht werden de eerste vier nummers door Pierre Willems gestencild. Pierre was scoutsleider bij de St. Bernardgroep in Maastricht. Hij zat in het verzet en was samen met anderen de initiator en medewerker van verschillende illegale bladen zoals De Patriot in de omgeving van Maastricht en De Verkenner in Oss.
In het 5e nummer schreef hij dat die editie het laatste nummer was waar hij bij betrokken zou zijn. Maastricht was toen al bevrijd. In Oss werd De Verkenner gedrukt door de heer J.W. van Dooren, eigenaar van Drukkerij Van Dooren. Het werd iedere maand aan diverse adressen verzonden in dienstenveloppen van de Raad van Arbeid in Den Bosch. In het blad werden ook oproepen gedaan voor donaties om de kosten te kunnen dekken. De gulle gevers werden met hun initialen genoemd. Toon Knipping en Bob Dietvorst vormden de redactie en na de bevrijding van Oss en Nijmegen staat in nummer 7, 8 en 9 dat Bob hoofdredacteur is. Hij woonde toen aan de Begijnstraat 4. Na de oorlog verscheen er een herdruk van alle nummers. Hierin worden de scouts die een bijdrage hebben geleverd, met hun scoutsnaam genoemd. De scoutingnaam van Toon was Hinnikende Mustang of Mustang.
De Magneet[bewerken]
Vanaf 1 november 1943 tot en met 14 april 1945 werd in Almelo het verzetsblad De Magneet uitgegeven. Het blad verscheen tweemaandelijks in een oplage tussen de tien en veertig exemplaren. Het werd getypt en gehectografeerd en de inhoud bestond voornamelijk uit algemene artikelen en mededelingen. Deze uitgave werd uitgegeven door en voor rooms-katholieke padvinders. Al spoedig werd de bestemming uitgebreid tot de niet-katholieke padvindersgroepen. De exemplaren werden als een sneeuwbal verspreid. De titel betekende in onvervalst Twents: 'mag neet', hetgeen betekent: 'het mag niet'.
Guerilla Scout[bewerken]
De verkenners van de katholieke St. Dominicustroep in Nijmegen kwamen tijdens de oorlog illegaal samen en noemden zich de Guerilla scouts. Ze gaven een ondergrondse troepblad uit, de Guerilla Scout. Het verscheen illegaal tussen november 1943 en oktober 1944 in een oplage van zes exemplaren. De scouts gebruikten schuilnamen zoals Eagle, Kerkuil en Grimberrt. Na de bevrijding verscheen een Engelse editie van de Guerilla Scout. Deze Special edition for scouts and sea scouts of the allied liberation armies werd ook voorpaginanieuws in het Engelse scoutingmagazine The Scout van 3 mei 1945. In de kop stond Guerilla Scout, a story of heroism and faith. Er volgden in totaal vijf Engelse edities.
Ossewa[bewerken]

Padvindersgroep Die Tweede Haarlem uit Haarlem gaf tijdens de Tweede Wereldoorlog het ondergrondse blaadje Ossewa uit. Het eerste nummer verscheen op 24 oktober 1942 en was een handgeschreven brief en daarna werd het blaadje getypt. Het verscheen in een oplage van vier en de leden gaven het blad aan elkaar door.
Illegale liedbundel Eens Padvinder, altijd Padvinder[bewerken]

De Groveerstam van De Speurders Groep 14 uit Den Haag bleef, ondanks het verbod op Scouting, bijeenkomen. De avonden kenmerkten zich door vriendschap, trouw aan het padvindersideaal en activiteit. Tijdens de clandestiene bijeenkomsten, onder andere in december 1941 en tijdens St. Jorisdag 1942, werden door de groep illegale padvindersliedjes gezongen. Oubaas Jan de Graaf bundelde deze in een boekje Eens Padvinder, altijd Padvinder.
PV-nieuws[bewerken]
De Oranje Nassaugroep uit Heerenveen werd tijdens de oorlog opgericht door zes vriendjes van 10 tot 12 jaar oud. Wim van der Kam, voor de oorlog vaandrig bij de Burmaniagroep in Leeuwarden, dook onder in Heerenveen en bracht de groep de beginselen van Scouting bij. De jongens lieten bij een vertrouwde zaak een krantje stencilen met de naam PV-nieuws. Eén van de donateurs kwam als gijzelaar terecht in St. Michelsgestel. De jongens stuurden in hun onschuld een krantje naar hem op en deze werd door de SS onderschept. Drie jongens werden opgepakt, naar het politiebureau gebracht en in een cel gestopt. Na een paar bange uren zijn ze verhoord. De volgende ochtend volgde het vonnis: ontbinding van het clubje en inleveren van de typemachine. Maar onder aansporing van vaandrig Van der Kam gingen de jongens hierna gewoon door.
Andere illegale pers[bewerken]
Tijdens de oorlog werden veel illegale kranten en pamfletten uitgegeven. Voorbeelden hiervan zijn bijvoorbeeld de illegale kranten Trouw, Vrij Nederland en Het Parool. Op heel veel plekken waren scouts ook hiermee actief als uitgever, drukker of koerier.
