Scouts en Gidsen museum
Het Scouts en Gidsen Museum - Museé du Soutisme et Guidisme is gevestigd in de voormalige kapel van de Sint-Geertruiabdij in de Vlaams-Brabantse hoofdstad Leuven.
Het museum is open en gratis toegankelijk op de zondagen tussen ‘Erfgoeddag’ [1] in april en oktober.
Ontstaan[bewerken]
In 1969 werd ter gelegenheid van het 50 jarig bestaan van scouting in Oost-Brabant een tentoonstelling samengesteld. De toen actieve leden van het VVKS zochten hulp bij alle oud-scouts die ze konden vinden. De ‘ouderen’ gingen grondig te werk en stelde een collectie samen bestaande uit alles wat maar representatief was voor de voorafgaande 50 jaar.
Op 17 en 18 mei van 1969 werd de tentoonstelling gehouden. Na de tentoonstelling ontstond het idee om de collectie ter beschikking te stellen aan de groepen die hun eigen tentoonstelling wilde bouwen. Er volgde zo’n 50 tentoonstellingen van de collectie, eerst in Brabant later in de rest van het land.
Met het reizen nam collectie ook toe. De Leuvense-oud-scouts werden langzaamaan archivarissen van deze groeiende verzameling van scoutsmemorabilia. Onder leiding van Charles Leribaux begon het archief een eigen leven te krijgen dat op 1 februari 1976 leiden tot de oprichting van het Nationaal Scouts Archief waarvan op 13 oktober 1977 de statuten verschenen in het Belgische Staatsblad.
Tijdens de volgende jaren ging het vlot. In ’78 werd het NSA erkent door de “Interfederale Scoutsbond van België” (Hexagone) die in ’79 werd opgevolgd door de Gidsen- en Scoutsbeweging in België.
In het voorjaar van 1979 verschijnt de eerste editie van het driemaandelijkse tijdschrift “ARCHIEF” in het Nederlands.
Ook in 1979 kwam de erkenning van het “Kontakt-Komite van Oud-Scouts en Oud-Gidsen van België”
Het archief kreeg in 1979 ook de beschikking over een atelier van de Technische school aan de Waversebaan te Heverlee. Dit was de eerste aanzet tot een permanente tentoonstelling van het archief.
Twee jaar later in 1981 al werd door het stadsbestuur de huur van de lokale in Heverlee al beëindigd. Het archief, de verzameling en de bibliotheek werden in 13 ritten overgebracht naar de Sint-Geertruiabdij, alwaar men begon met het stichten van 3 afdelingen van het NSA.
- Het Documentatiecentrum; dit bevat zowel geschreven als gedrukte werken van Scouts en gidsen van alle vijf scouting federaties van België.
- De Bibliotheek; bestaande een collectie van ruim 4000 boeken over de scouts- en gidsenbeweging in België en de rest van de wereld in meerdere talen.
- Het Nationaal Scout Museum; een uitgebreide nationale en internationale verzameling van scouts en gidsenmemorabilia.
Het Franstalige blad “ARCHIVES” verschijnt in juni 1982, in ’84 gevolgd door het blad “Museum-Echo” voor de “Vrienden van het Scoutsmuseum”.
Museum Opening[bewerken]
Op 5 juni 1982 werd het werk van de archivisten van het NSA bekroond met de opening van het Nationaal Scouts Museum in de vroegere kapel van de Sint-Geertruiabdij.
Tijdens de winterstop van 2009 werd de tentoonstellingsruimte uit de jaren ’80 flink onderhanden genomen en omgebouwd voor de 100 jarige jubileum van scouting in België.
Internationaal[bewerken]
In 1978 was er een kleine bijeenkomst (3 landen) van Europese scouting- en gidsenarchivisten. De leden van het NSA waren de vertegenwoordigers van België. De tweede editie in 1980 werd bezocht door 9 landen die werden ontvangen in Leuven. Deze gelegenheid was aanleiding voor de NSA om de permanente tentoonstelling uit te breiden.
Tijdens de derde bijeenkomt in Zwolle, 1983 werd het secretariaat van de “Europese Scouts- en Gidsenarchivisten” toevertrouwd aan België aan het NSA in het bijzonder. In 1984 brachten zij het tweetalige tijdschrift “A.M.S.E.-ECHO” uit, dat staat voor Archives and Museums of Scouting in Europe / Archives et Musées du Scoutisme en Europe.
Op 18, 19 en 20 oktober 2024 werd de 32ste European Scouts and Guides Collectors Meeting gehouden in Leuven.
Abdij van Sint Geertrui[bewerken]
De oorspong van de Sint-Geertruiabdij begint aan het begin van de 12de eeuw. In het noorden van de stad Leuven werd een kleine kapel opgezet en gewijd aan Sint Maarten. Tegen het einde van deze eeuw zo rond het jaar 1200 wordt de kapel een klein kerkje en gewijd aan Sint-Geertrui.
Zo’n 4 jaar later schenkt Hertog Hendrick I van Leuven gronden voor de oprichting van de Abdij die in 1206 door de bischoppen van Luik en Keulen wordt erkend.[2]
Tijdens de Franse revolutie in 1796 worden alle kerken en kloosters gesloten en geestelijke worden verjaagd. Pas in 1911 wordt de Abdij weer aangekocht door kanunnik Armand Thiéry die de herstelwerkzaamheden overzag als bouwmeester. De 'Thiéry-vleugel van het complex is een samenraapsel van gerecycleerde gevels van huizen die tijdens de Eerste Wereldoorlog werden verwoest.
Na de Eerste Wereldoorlog is er behoefte aan een eigen kapel voor de Abdij. Deze wordt gebouwd in het jaar 1918. Materialen zoals deuren, gewelven en balustrades, zijn onder andere afkomstig uit een kerk in Antwerpen.
In het bombardement op Leuven, van 11 op 12 mei 1944 werd de abdij niet gespaard van verwoesting. Er vinden verschillende herstellingen plaats.
In 1968 verlaten de Benedictijnen de Abdij. Het complex wordt 10 jaar later verkocht aan de gemeente Leuven. Die restaureerde de abdij en de gebouwen worden ingericht als wooncomplex.
In 1981 trekt het Scouts en Gidsen Museum in de voormalige kapel.
